ریاست‌جمهوری، کاندیداتوریِ نظامیان و توسعه

آرمان ملی: ساختار قدرت در ایران در قانون اساسی کشور به‌گونه‌ای است که هرم قدرت، روحانیت محور تعریف شده است. با این وجود این روزها با نزدیک شدن به انتخابات ریاست‌جمهوری خرداد 1400 کاندیدا شدن نظامیان به محل بحث محافل سیاسی ایران تبدیل شده است.

به عنوان یک کارشناس و تحلیلگر سال‌هاست موافق ورود و قبضه قدرت توسط نظامیان بوده و هستم. این نگرش برخاسته از اندیشه توتالیتر نبوده و نیست بلکه به‌خاطر آن است که اینجانب ورود نظامیان به قدرت را مسیر هموار شدن راه توسعه در ایران می‌دانم.

البته این سخن مطلق نیست و بعضا نیز می‌تواند اثرات معکوس داشته باشد. تجربه ایران، ترکیه و‌… در دوره آغازین قرن گذشته اثبات می‌کند که قرار گرفتن نظامیان در راس قدرت کشور را از ترتیبات ملوک‌الطوایفی، ایلاتی و‌… دور کرده و بسترساز توسعه زیربنایی می‌شود.

اگرچه دنیای امروز دنیای اقتصاد است اما در کشورهای مختلف جهان، نظامی‌گری و نظامیان در کنار قشر دانشگاهی و روشنفکری مهم‌ترین عامل ورود کشورها به عرصه توسعه و پیشرفت بوده‌اند. اگر نظامیان در ترکیه خود را وارث جمهوریت می‌دانند، طبیعی است که نظامیان در ایران خود را حافظ نظام بدانند.

به‌هرحال با توجه به اینکه ابزار کار نظامیان ارتباطی مستقیم با توسعه و پیشرفت روز داشته و دارد، ارتباط تنگاتنگ نظامیان با ضرورت کسب علم و دانش روز سبب شده است که کمتر نگران حضور مستقیم نظامیان در قدرت باشم. حال اگر این نظامیان در کنار امور نظامی به کار اقتصادی و… پرداخته باشند، به‌واسطه ارتباطات برقرار شده با واقعیت‌های حاکم بر اقتصاد، ابعاد این نگرانی کمتر نیز می شود.

توجه داشته باشیم شکست‌ها و پیروزی ها از زمان صفویه تا امروز نیز سبب شده است در توسعه ایران نظامیان و نظامی‌گری نقش بارز داشته باشد‌. نظامیان چون روی زمین هستند با واقعیت حاکم بر نظامات قدرت بیشتر آشنایند. نظامیان در محاسبات خود در هنگام مواجهه با بحران‌ها، زمینی‌ اندیشیده و کمتر به امداد غیبی و آسمانی اعتماد می کنند.

نگران روحیه و ادبیات سلحشوری نظامیان نباشید، این از ضروریات نظامی‌گری است. نظامیان با ورود به عرصه سیاست‌، روحیه و ادبیات خود را تنظیم خواهند کرد. با توجه به ارتباطات نظامیان با علم و فناوری روز و روانشناسی کلی آنان، به نظر می‌رسد به قدرت رسیدن یک رئیس‌جمهوری که یونیفرم نظامی را درآورده و لباس سیاسی بر تن کرده است، شاید بتواند کشور را از چرخش به دور باطل دور کند، سبب شود چرخ کشور بر مبنای تعقل و واقعیات حاکم بر نظام بین‌الملل بچرخد‌.

نظامیان خودی‌اند و یک‌کاسه شدن قدرت، سبب خواهد شد پاسخگویی در قبال مسئولیت، به یک مطالبه عمومی تبدیل شود و راه فرار از مسئولیت مترتب بر قدرت بسته شود‌‌. نه صاحب عبای شکلاتی و نه صاحب کلید، هیچ‌یک نتوانستند پاسخگوی آرای اتخاذشده و اعتماد مردمی باشند که امید به آنها بسته بودند. در انتخابات پیش رو بگذارید و بگذاریم همانان که قبل از برجام در عمان مذاکره می‌کردند، این‌بار بر تمامی شئون حاکم شوند، شاید ایرانی دور از بحران و جنگ را به ارمغان آورند و توسعه و پیشرفت را لایق این مردم بدانند.

صادق ملکی تحلیلگر مسائل بین‌الملل