رئیس سابق امنیت در حالی دستگیر شد که قزاقستان به سرکوب ناآرامی ها فشار می آورد

بازداشت کریم ماسیموف توسط کمیته امنیت ملی اعلام شد که وی تا زمانی که روز چهارشنبه پس از اعتراضات خشونت آمیز سراسر کشور آسیای مرکزی توسط رئیس جمهور قاسم جومارت توکایف برکنار شد، اعلام شد.

دفتر توکایف اعلام کرد که او در یک تماس تلفنی به ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه گفته است که اوضاع در حال ثبات است.

در عین حال، کانون های حملات تروریستی همچنان ادامه دارد. بنابراین، مبارزه با تروریسم با عزم کامل ادامه خواهد یافت.»

کرملین گفت که پوتین از ایده توکایف برای تشکیل یک تماس ویدیویی با رهبران سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) که تحت چتر آن روسیه و چهار جمهوری دیگر شوروی سابق نیروهای خود را برای کمک به برقراری نظم به قزاقستان اعزام کرده اند، حمایت کرد. معلوم نبود چه زمانی این اتفاق خواهد افتاد.

طی هفته گذشته در بدترین خشونتی که در تولیدکننده نفت و اورانیوم از زمان استقلال این کشور در اوایل دهه 1990 با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تجربه شده است، ده ها نفر کشته، هزاران نفر بازداشت و ساختمان های عمومی در سراسر قزاقستان به آتش کشیده شده اند.

توکایف به سربازان خود دستور داده است که برای پایان دادن به آنچه او حملات راهزنان و تروریست ها می نامد، تیراندازی کنند تا بکشند.

او روز جمعه گفت که ایالت آماده‌سازی محرک‌ها برای حمله به بزرگترین شهر، آلماتی، و در سراسر کشور را به پایان رسانده است. دستگیری ماسیموف حاکی از آن بود که اقداماتی علیه کسانی که مسئول شناخته شده بودند در جریان است.

ماسیموف به غیر از ریاست سازمان اطلاعاتی که جایگزین KGB دوران شوروی شد، دو بار نخست وزیر بود و به مدت سه دهه با نورسلطان نظربایف، رئیس جمهور پیشین، حاکم کشور همکاری نزدیک داشت تا اینکه در سال 2019 ریاست جمهوری را به توکایف سپرد.

هیچ جزئیاتی از اتهامات خیانت وجود نداشت. سرویس امنیتی گفته است که مقامات دیگری نیز بازداشت شده اند، اما نامی از آنها نبرده است.

روز جمعه، یک سیاستمدار طرفدار دولت در تلویزیون گفت که اطلاعاتی در اختیار دارد مبنی بر اینکه به نیروهای امنیتی دستور داده شده است که فرودگاه آلماتی را ترک کنند تا معترضان بتوانند آن را تصرف کنند. او گفت که آنها یک ساختمان امنیتی در شهر را بدون دفاع رها کرده اند و مردم را قادر می سازد تا سلاح ها را به دست آورند.

امکان تأیید فوری این حساب وجود نداشت. به گفته وزارت دفاع روسیه، فرودگاه همچنان بسته است اما اکنون تحت کنترل پرسنل امنیتی قزاقستان و نیروهای روسی است.

گلوله های پراکنده

تظاهرات در واکنش به افزایش قیمت سوخت آغاز شد اما به جنبشی گسترده علیه دولت توکایف مورد حمایت روسیه و نظربایف 81 ساله تبدیل شد.

توکایف روز چهارشنبه نظربایف را از ریاست شورای امنیت کشور برکنار کرد، نقشی که وی همچنان در آن نفوذ قابل توجهی داشت. خبرگزاری اینترفاکس روز شنبه گزارش داد که معاون این شورا نیز برکنار شده است.

در آلماتی، جایی که نیروهای امنیتی از روز جمعه کنترل خیابان ها را به دست گرفته اند، یک خبرنگار رویترز گفت که گاه به گاه صدای تیراندازی در روز شنبه شنیده می شود.

برخی از کسب و کارها در شهر شروع به بازگشایی کردند زیرا مردم برای خرید لوازم به بیرون رفتند و صف هایی در پمپ بنزین ها ایجاد شد.

نیروهای امنیتی در خیابان ها گشت زنی کردند و ایست بازرسی ایجاد کردند. خبرگزاری ریا روسیه به نقل از معاون شهردار این شهر گفت که عملیات پاکسازی شهر از “تروریست ها و گروه های راهزن” همچنان ادامه دارد و به شهروندان توصیه شده است در خانه بمانند.

ژومادین پاتوف، معاون یک بازار عمومی در آلماتی، گفت که ایست های بازرسی و بسته شدن پمپ بنزین توزیع مواد غذایی را در شهر حدود 2 میلیون نفری پیچیده کرده است.

او گفت: “غذای کافی در انبارها وجود دارد، اما به دلیل وجود ایست های بازرسی و کمبود سوخت، امکان تحویل آن وجود ندارد.”

در نورسلطان پایتخت، رویترز از پلیس در حال توقف رانندگان در یک ایست بازرسی با سربازان مسلح در آن نزدیکی فیلم گرفت.

وزارت کشور گفت که بیش از 4400 نفر از آغاز ناآرامی ها بازداشت شده اند. توکایف برای گرامیداشت یاد کشته شدگان روز دوشنبه یک روز عزای ملی اعلام کرد.

دسترسی به اینترنت که برای روزها در قزاقستان تا حد زیادی قطع شده بود، همچنان در روز شنبه به شدت مختل بود.

استقرار ائتلاف نظامی CSTO به رهبری روسیه به دعوت توکایف در حالی انجام می شود که تنش شدید در روابط شرق و غرب وجود دارد، زیرا روسیه و ایالات متحده برای گفتگوهای هفته آینده در مورد بحران اوکراین آماده می شوند.

مسکو تعداد زیادی نیرو را در نزدیکی مرز خود با اوکراین مستقر کرده است، اما پیشنهادات آمریکا مبنی بر برنامه ریزی برای تهاجم را رد می کند و می گوید که ضمانت هایی می خواهد که ناتو گسترش خود را به شرق متوقف کند.

واشنگتن توجیه اعزام نیروهای روسی به قزاقستان را به چالش کشیده و این سوال را مطرح کرده است که آیا آنچه به عنوان ماموریت چند روزه یا چند هفته ای در نظر گرفته شده است می تواند به حضور بسیار طولانی تر تبدیل شود.

آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا روز جمعه گفت: «یکی از درس‌های تاریخ اخیر این است که وقتی روس‌ها در خانه شما هستند، گاهی اوقات بسیار سخت است که آنها را ترک کنید.

وزارت خارجه روسیه این اظهارات را توهین آمیز خواند و گفت که بلینکن باید در مورد سابقه مداخلات نظامی آمریکا در کشورهایی مانند ویتنام و عراق تأمل کند.

(گزارش توسط اولژاس اویزوف و ماریا گوردیوا در آلماتی و تامارا وال در نورسلطان؛ گزارش اضافی توسط گابریل تترات-فاربر در مسکو؛ نوشته مارک ترولیان؛ ویرایش توسط پروین چار، تیموتی هریتیج و هلن پوپر)